مهر ۲۶, ۱۳۹۴

ارسال شده توسط در آموزشی, منابع آموزشی | ۱نظر

پدافند غیرعامل و ایمن سازی در ساختمان مدارس

پدافند غیرعامل و ایمن سازی در ساختمان مدارس

امروزه مدرسه، از مهم ترین نهادهای اجتماعی، تربیتی و آموزشی و اصلی ترین رکن تعلیم و تربیت است که به منظور تربیت صحیح دانش آموزان در ابعاد دینی، اخلاقی، علمی، آموزشی، اجتماعی کشف استعدادها و هدایت و رشد متوازن روحی و معنوی و جسمانی آنان، نیاز به فضاهای آموزشی مناسب دارد. مدارس کشور در مقاطع مختلف تحصیلی با جمعیت چندین میلیونی با پراکندگی و گستردگی در تمام نقاط شهرها و روستاها از نظر ساخت و ساز دارای تفاوت در کیفیت ابنیه و تاسیسات بوده ضمن آنکه میلیون ها دانش آموز روزانه با زندگی تمام خانواده ها در ارتباط می باشند، ایجاد مدرسه امن جدید و ایمن سازی مدارس موجود، سبب ایجاد امنیت روانی خانواده و دانش آموزان گردیده و در شرایط تهدید علاوه بر بهره برداری دانش آموزان می تواند به عنوان کانون امن محله مورد استفاده قرار گیرد.(۳). از این رو مهمترین استراتژی ایمن مدارس در اولویت قرار دادن پدافند غیرعامل می باشد.
در واقع دفاع غیر عامل به مجموعه اقداماتی اطلاق می شود که مستلزم به کارگیری جنگ افزار خاصی نبوده و با اجرای آن می توان از وارد شدن خسارات مالی، تجهیزاتی، تاسیسات حیاتی نظامی و غیر نظامی و تلفات انسانی جلوگیری نمود و یا میزان این خسارت ها و تلفات را به حداقل ممکن کاهش داد (۴).
در میان تمام مکان های عمومی بچه ها در مدارس آسیب پذیرترین گروه در میان رخداداها و فجایع می باشند. علاوه بر آسیب پذیری ساختمان ها، محل قرار گیری آنها نیز از اهمیت زیادی برخوردار است. نامناسب بودن سازه ها و فقدان معیارهای ایمنی سازه ها می تواند منجر به خطرات جدی در یک حادثه گردد.
۱. معیارها و ضوابط در نظر گرفته شده در بررسی ملاحظات پدافند غیرعامل
الف. سیاست های کلی نظام در امور پدافند غیرعامل
اخیراً مقام معظم رهبری و فرماندهی کل قوا به سیاست های کلی نظام در امور پدافند غیرعامل را ابلاغ فرمودند که برخی از مفاد مورد کاربرد در این بخش به شرح ذیل می باشد:
۱. پیش بینی ساز و کار لازم برای تهیه طرح های مشترک ایمن سازی و ایجاد هماهنگی در سایر طرح ها و برنامه ها و مدیریت نهادهای مسئول، در دو حوزه پدافند غیرعامل و حوادث غیرمترقبه در جهت هم افزایی و کاهش هزینه ها.
۲. فرهنگ سازی و آموزش عمومی در زمینه به کارگیری اصول و ضوابط پدافند غیرعامل در بخش دولتی و غیردولتی، پیش بینی مواد درسی در سطوح مختلف آموزشی و توسعه تحقیقات در زمینه پدافند غیرعامل و…
ب. توصیه های مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن در امور پدافند غیر عامل
مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن به عنوان مرجع تایید فناوری های نوین ساختمانی و ضوابط و مقررات ملی ساختمان در خصوص امور پدافند غیرعامل موارد ذیل را مورد تاکید قرار داده است:
۱- پیش نویس مبحث ۲۱ مقررات ملی ساختمان
۲- گام های موثر در فرایند طراحی دفاع غیرعامل (ارزیابی ارزش، دارایی ها، تهدیدات و آسیب پذیری) (۶).
۲. اهداف پدافند غیرعامل در مدارس
ایجاد امنیت در برابر تهدیدات
پایداری در شرایط بحران و کم کردن آسیب پذیری (تلفات جانی و خسارات مالی)
حفظ جان افراد حاضر در مدرسه وتامین آرامش جسمی روانی دانش آموزان در هنگام تهدید
بهبود عملکرد مدرسه در جهت رشد و شخصیت دانش آموزان و حفظ آمادگی برای مقابله با هر نوع خطر(۲).
۳. راهکارهای اساسی برای ایجاد مدارس امن:
۳- ۱- افزایش آگاهی
کارشناسان معتقدند که اهمیت آموزش، دانش و آگاهی، در توانمندسازی جامعه همسنگ و همتراز در بسیاری از موارد ارزش آن بیش از قابلیت واکنش و بازتوانی رضایت بخش در حوادث شدید طبیعی می باشد. از این رو ساخت و نگهداری محیطی ایمن یعنی به اشتراک گذاشتن اطلاعات در خصوص مخاطرات، تاثیرات بالقوه مخرب آنها و دانستن اینکه در بروز مخاطرات چه کاری می توانیم انجام دهیم، اهمیت دارد. یک جامعه به کمک تخصص های موجود و دانش لازم، قادر است اقدامات ساده و موثری برای ساخت ساختمان هایی با ایمنی بیشتر برای مدارس، انجام دهد و استمرار در آموزش و انجام مانورهای دوره ای جهت حفظ آمادگی و ارزیابی آموزش ها ضروری می باشد.
۳-۲- ترویج حس مالکیت
ترویج حس مالکیت در افراد و گروه هایی که از ساختمان استفاده و نگهداری می کنند، ایمنی ساختمان را تضمین می کند و این مسئله در تمام سنواتی که ساختمان مورد استفاده است، استمرار خواهد داشت. برای ایجاد حس مالکیت در افراد، باید به آنها نقش تصمیم گیری فعال در ارزیابی، طراحی، اجرا، نظارت و ارزیابی اولیه ساختمان، محول گردد. همکاری مستمر زمانی شکل می گیرد که مشارکت همه ذینفعان منجر به سود متقابل شود و تمام افراد دخیل، نیازهای خود را در حال برآورده شدن ببینند، حفظ و نگهداری از مدرسه و متعاقب آن داشتن مدرسه ای ایمن محقق خواهد شد.
۳- ۳- ترویج نوآوری- به حداقل رساندن هزینه ها و به حداکثر رساندن منابع
نوآوری یعنی فرایند ابداع راه حلی نو برای حل یک مشکل، باتوجه به مجموعه ای از محدودیت ها، منابع و قابلیت ها. ترویج نوآوری یعنی تغییر نگرش کلی از تمرکز بر چگونگی انجام یک کار، به راه های گوناگونی که می توان آن کار را انجام داد. نوآوری در ایمن سازی مدارس سبب کاهش هزینه ها شده و استفاده از مصالح مقاوم و سبک در سازه ها موجب افزایش کارآئی سازه در برابر وقوع بحران ها می باشد. از راه های ترویج نوآوری در ایمن سازی مدارس می توان به دارا بودن زنجیره گسترده ای از افراد در فعالیت های طراحی مدارس-جست و جوی فعالانه در کسب دانش جدید و اشتراک گذاشتن آن و تشویق به بیان جزئی ترین پیشنهادات عملی اشاره نمود.
۳- ۴- ترغیب و تشویق جامعه توسط رهبران
رهبران راهبردهائی را ارائه کرده و با حضورشان در یک اجتماع یا در دولت، به بررسی دقیق چشم انداز جدید و ایجاد انگیزه در تغییر ارزش و رفتارهای اجتماعی متقابل، کمک می کنند. بسیاری از اصول (در اجتماعات مدرسه)، اغلب توسط رهبران تعریف می شود هرچند که همیشه این افراد از متخصصان فنی یا کسانی که نقش رهبری رسمی را ایفا می کنند، نیستند. به عبارت دیگر منظور از رهبران کسانی هستند که می توانند با نفوذشان (گفتاری، کلامی و رفتاری) می توانند منشا» بسیاری از تغییرات به ویژه در ایمن سازی مدارس گردند. برخی راه های ترغیب جامعه توسط رهبران عبارتند از :
جستجوی افراد مورد احترامی که قادرند برای تغییر، انگیزه ایجاد کنند
تلاش در جهت ایجاد درکی مشترک در لزوم ایمن سازی مدارس
ایجاد شناخت مشترک جهت برنامه ریزی برای تغییر
حمایت از افرادی که در راستای ایمن سازی مدارس تلاش می کنند.
۳- ۵- ارزیابی روند و بهبود عملکرد
یک ارزیابی بی طرف و نظام مند، از اقدامات انجام شده توسط همه دستگاه های مرتبط و نیز همه دست اندرکاران ایمن سازی مدارس، به پیشرفت کار و افزایش پاسخگویی کمک می کند. اطلاعات به صورت بی طرفانه و شفاف جمع آوری می شود و با سایرین (از جامعه محلی گرفته تا ملی و بین المللی)، به اشتراک گذاشته می شود تا از آن برای برنامه های ساخت مدارس ایمن در آینده، استفاده کرده و از ارزیابی صورت گرفته نقاط قوت و ضعف اقدامات استخراج شده و مورد استفاده دست اندرکاران قرار بگیرد.
۳- ۶- مقاوم سازی و تضمین کیفیت
پایبندی به اصول فنی دقیق در طراحی و اجرای سازه ها، که موجب ایمنی بیشتر آنها می گردد، ضروری است. عدم توجه یا چشم پوشی از این اصول، بی درنگ می تواند، ایمنی آتی افراد را در مدرسه به مخاطره بیاندازد. داشتن توجه کافی در به کارگیری مهندسان دارای صلاحیت و آگاه به مقاوم سازی و همین طور توجه کافی به تمام اصول مربوط به طراحی/ مهندسی، استفاده از منابع و مصالح مناسب به تضمین ایمنی مورد نظر ساختمان کمک خواهد کرد.
۳- ۷- پایش و ارزشیابی مداوم
احتمال خطر برای یک مدرسه و ساکنین آن، تابع عوامل بسیاری است. اثرات ناشی از مخاطرات به شدت تحت تاثیر آگاهی ما از مخاطرات و نیز توانایی ما در کاهش اثرات آنها می باشد. از آنجایی که این عوامل همگی پویا هستند، ریسک موجود در اجتماع مدرسه نیز پویا است. ایجاد مدرسه ای ایمن، یعنی تلاش مداوم و پایش مستمر مخاطرات و ریسک موجود در مدرسه، همچنین نگهداری، حفظ ایمنی ساختمان و آموختن طرق جدید برای کاهش اثرات مخاطرات( ۱۱).
۴. چالش ها و مشکلات در زمینه ایمنی مدارس
در اجرای طرح های ایمن سازی مدارس برخی چالش ها و مشکلات وجود داشته که اهم آن عبارتند از :
۴-۱- مشخص نبودن مسئولیت اجرای طرح ایمن سازی چون سازمان نوسازی مدارس وظیفه نگهداری نداشته و در صورتی که از سوی خیرین یا مردم مقاوم سازی شود اجرای اصولی و کامل طرح با اعمال سلیقه همراه خواهد بود.
۴-۲- پیشنهاد می گردد کلیه لوازم و تجهیزات خریداری شده توسط سازمان آموزش و پرورش و سازمان توسعه و نوسازی مدارس به همراه تجهیزات تثبیت(فیکسینگ) تهیه شوند حتی می توان این قید را در مناقصات خرید درج نمود۰
۴-۳- در دستورالعمل ایمن سازی دهمین مانور، نصب پارچه یا پرده کرکره جلو پنجره ها به دلایلی از جمله کم شدن نور، احتمال آتش سوزی، هزینه بالای خرید و تعمیرات پرده، پیشنهاد می گردد بر روی شیشه ها بر چسب شفاف به صورت تمام سطح شیشه یا به صورت نوارهای موازی فاصله دار نصب گردد.
۴-۴- پیگیری تامین اعتبار از سوی مدیران مدارس ویا اولیا» به دلیل مشکلات خاص خود و تلاش جهت کاهش هزینه، امکان دستیابی به نتایج طرح به صورت فنی و ایمن سازی میسر نبوده و موجب اجرا شدن طرح به صورت ناقص می گردد.(۵).
۵- چشم انداز مدرسه امن
در سند چشم انداز ۲۰ ساله کشور مدارس امن، با ملاحظات پدافند غیرعامل می بایستی دارای ویژگی های زیر باشند:
استقرار در موقعیت مناسب به عنوان یکی از کانون های ثقل محله
احداث سازه مقاوم با رعایت اصول فنی و توجه به پتانسیل وقوع بحران و شرایط محیطی
دارای پناهگاه چند منظوره با قابلیت خدمات رسانی به محله
دارای قابلیت استمرار فعالیت آموزشی و نیز اسکان اضطراری جمعیت در شرایط بحران
دارای دانش آموزان و معلمین و کارکنان آماده و آموزش دیده برای شرایط بحران
دارای خدمات و زیرساخت های مورد نیاز و مهیا برای جمعیت تحت پوشش در شرایط بحران(۱۰).
۶. اصول اختصاصی پدافند غیرعامل در ساختمان های آموزشی
عدم وجود مراکز حیاتی و حساس تا شعاع ۱۰۰۰ متری و نزدیکی به مراکز درمانی و فضای باز فضای سبز
استحکام مناسب سازه و داشتن اتاق امن در تمامی طبقات
حداکثر طبقات در مدارس ابتدایی: دو طبقه، راهنمایی: سه طبقه، دبیرستان: چهار طبقه.
خوانا بودن و دسترسی سریع و آسان به خروجی ها و وجود فاصله کافی برای خروج اضطراری در چیدمان کلاس
امنیت در مقابل ریزش و پرتاب شیشه ها به داخل بنا
امکان مهار فوری آتش و امکان دسترسی به خدمات حیاتی همچون آتش نشانی در حداکثر ۳ دقیقه
تعبیه خروجی پناهگاه ها در بیرون از مدرسه با شعاع مناسبی از آن (حداقل ۲۰ متر)
امکان انتقال کلیه امکانات، اسناد و افراد کلیدی به نقاط امن در یک فاصله زمانی محدود(حداکثر۹۰ دقیقه)
امکان تغییر سریع کاربری این ساختمان ها از آموزشی به اسکان موقت یا بیمارستان اضطراری
۱- ۶- راهکارها
فرم ساختاری مدارس نرم و منعطف بوده و گوشه های تند در فرم کلی آن نباشد.
با توجه به سن کاربران، در مدارس هدف پناه ایمن ولی موقت و رساندن دانشآموزان به خانواده باشد.
طرح محیط نباید هیچگونه فرصتی را برای غارت گران و افراد فرصت طلب یا خطرناک فراهم نماید.
بین خروجی های اصلی بنا با حیاط اختلاف سطح وجود نداشته باشد.
خروج اضطراری از کلاس ها در طبقات همکف، اول و دوم از طریق پنجره ممکن باشد.
ابعاد پله فرار برای تسهیل خروج اضطراری وسیع تر از اندازه استاندارد باشد.
پله فرار در مدارس دارای قاب سراسری و کاملا محفوظ در برابر خطر سقوط افراد باشند.
کف مسیرهای حرکتی لغزنده نباشد و طرح نرده ها برای تسریع تخلیه اضطراری مدل سرسره باشد.
دارای منابع جایگزین سوخت و انرژی (برق اضطراری ) باشد.
تعداد خروجی ساختمان باید متناسب سطح بنا، تعداد طبقات، تعداد جمعیت در زمان اوج فعالیت تعیین شود (۱)
۷. پیشنهادها و توصیه ها:
جهت تحقق اهداف عالیه دفاع غیر عامل در حوزه ایجاد مدارس امن، موارد زیر پیشنهاد می گردد:
تهیه دستور العمل ملاحظات پدافند غیر عامل در طراحی مدارس
ایجاد نهضت ایمن سازی مدارس، با مشارکت بسیج دانش آموزی و بسیج امکانات آموزش و پرورش
الزامی شدن اعمال ملاحظات دفاع غیر عامل در احداث مدارس جدید
ایجاد دفاتر فنی پدافند غیرعامل در وزارت آموزش و پرورش
بهره گیری از توان بسیج مهندسین جهت مطالعه و طراحی های مورد نیاز(۸).
ایجاد حس مشارکت جویانه در بین رکان اصلی نظام آموزشی (مسئولین- دانشآموزان و والدین)

  1. سلام
    ما هم وبلاگی آموزشی داریم خوشحال میشویم با ما نیز تبادل لینک داشته باشید
    tafakorebartar.mihanblog.com

گذاشتن پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

برای درج شکلک روی شکلک مورد نظر کلیک کنید

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNoLOLSillyBeautyLashesCuteShyBlushKissedIn LoveDroolGiggleSnickerHeh!SmirkWiltWeepIDKStruggleSide FrownDazedHypnotizedSweatEek!Roll EyesSarcasmDisdainSmugMoney MouthFoot in MouthShut MouthQuietShameBeat UpMeanEvil GrinGrit TeethShoutPissed OffReally PissedMad RazzDrunken RazzSickYawnSleepyDanceClapJumpHandshakeHigh FiveHug LeftHug RightKiss BlowKissingByeGo AwayCall MeOn the PhoneSecretMeetingWavingStopTime OutTalk to the HandLoserLyingDOH!Fingers CrossedWaitingSuspenseTremblePrayWorshipStarvingEatVictoryCurseAlienAngelClownCowboyCyclopsDevilDoctorFemale FighterMale FighterMohawkMusicNerdPartyPirateSkywalkerSnowmanSoldierVampireZombie KillerGhostSkeletonBunnyCatCat 2ChickChickenChicken 2CowCow 2DogDog 2DuckGoatHippoKoalaLionMonkeyMonkey 2MousePandaPigPig 2SheepSheep 2ReindeerSnailTigerTurtleBeerDrinkLiquorCoffeeCakePizzaWatermelonBowlPlateCanFemaleMaleHeartBroken HeartRoseDead RosePeaceYin YangUS FlagMoonStarSunCloudyRainThunderUmbrellaRainbowMusic NoteAirplaneCarIslandAnnouncebrbMailCellPhoneCameraFilmTVClockLampSearchCoinsComputerConsolePresentSoccerCloverPumpkinBombHammerKnifeHandcuffsPillPoopCigarette

Amuzgar