20 آبان 1390

ارسال شده توسط در دسته‌بندی نشده | 0 نظر

روش تدريس روخواني قرآن در دوره ي ابتدايي(قسمت دوم)

تمرين با قرآن کامل

برنامه‌ي آموزش قرآن در دوره‌ي ابتدايي،زماني به نتيجه‌ي روشن و ملموس مي‌رسد که آموزگار،‌ دانش‌آموزان و اولياي آن‌ها حس کنند، تلاش‌هاي ايشان به توانايي دانش‌آموزان در روخواني قرآن کريم منجر شده است. هر چند توانايي دانش‌آموزان درخواندن آيات کتاب درسي نشانگر اين امر است؛ ولي اگر اين توانايي به خواندن قرآن کامل ارتقا يابد، اين موفقيت بهتر خود را نشان مي‌دهد و دانش‌آموز به شکل عيني و ملموس احساس مي‌کند که در خواندن قرآن مهارت پيدا کرده است. از اين رو تمرين با قرآن کامل در برنامه‌ي آموزش قرآن گنجانده شده است. اين تمرين،‌فوايد بسياري دارد که پيش از بيان روش تمرين،‌ به برخي از آن‌ها اشاره مي‌شود

تمرين با قرآن کامل

برنامه‌ي آموزش قرآن در دوره‌ي ابتدايي،زماني به نتيجه‌ي روشن و ملموس مي‌رسد که آموزگار،‌ دانش‌آموزان و اولياي آن‌ها حس کنند، تلاش‌هاي ايشان به توانايي دانش‌آموزان در روخواني قرآن کريم منجر شده است. هر چند توانايي دانش‌آموزان درخواندن آيات کتاب درسي نشانگر اين امر است؛ ولي اگر اين توانايي به خواندن قرآن کامل ارتقا يابد، اين موفقيت بهتر خود را نشان مي‌دهد و دانش‌آموز به شکل عيني و ملموس احساس مي‌کند که در خواندن قرآن مهارت پيدا کرده است. از اين رو تمرين با قرآن کامل در برنامه‌ي آموزش قرآن گنجانده شده است. اين تمرين،‌فوايد بسياري دارد که پيش از بيان روش تمرين،‌ به برخي از آن‌ها اشاره مي‌شود.

1-      احساس توفيق در خواندن قرآن از روي مصحف؛

2-      تقويت اعتماد به نفس در مراجعه به قرآن کريم و خواندن از روي آن در مجالس مختلف؛

3-      تقويت علاقه يادگيري،‌انس و قرائت مستمر قرآن کريم.

روش تمرين

1-     آموزگار از دو نفر از دانش‌آموزان کلاس مي‌خواهد تا پيش از شروع کلاس با دقت و احترام قرآن را از دفتر مدرسه به کلاس بياورند.

2-     در صورت امکان يک قرآن در اختيار هر دانش‌آموز قرار مي‌گيرد. در غير اين صورت، هر ميز حداقل يک قرآن داشته باشد.

3-     آموزگار به طور تصادفي يک صفحه از قرآن را باز مي‌کند و از دانش‌آموزان مي‌خواهد که آن صفحه را بياورند.

4-     آموزگار از دانش‌آموزان مي‌خواهد که به طور گروهي (افراد يک ميز) چند سطر از آن صفحه را با يک‌ديگر تمرين کنند. تعداد سطرها با توجه به ميزان توانايي دانش‌آموزان از حداقل دو سطر تا يک صفحه‌ي کامل مي‌تواند انتخاب شود. در زمان تمرين گروهي، آموزگار بر فعاليت دانش‌آموزان نظارت دارد ودر صورت نياز آن‌ها را راهنمايي مي‌کند.

5-     پس از اتمام فرصت تمرين گروهي، آموزگار از چند دانش‌آموز داوطلب مي‌خواهد که هر کدام يک يا دو سطر از آيات همان صفحه را بخوانند.

6-     در صورت فرصت،‌آموزگار يک صفحه‌ي ديگر را نيز به طور تصادفي انتخاب کرده و مراحل قبل را تکرار مي‌کند.

در تمرين با قرآن کامل،‌رعايت نکات زير ضروري است:

1-      در اولين جلسه‌ي تمرين با قرآن کامل،‌آموزگار با ايجاد انگيزه و توجه دادن دانش‌آموزان به اين امر که تلاش چند ساله‌ي شما به کسب مهارت در خواندن  قرآن کامل منجر شده است،‌آن‌ها را براي اين تمرين آماده مي‌کند.

2-      انتخاب تصادفي صفحه‌ي مومرد نظر اين حس را در دانش‌آموزان ايجاد مي‌کند که ايشان مي‌توانند همه‌ي قسمت‌هاي قرآن را بخوانند از اين رو نبايد اين فعاليت از جزء خاصي مانند جزء سي‌ام قرآن آغاز شود.

3-      در جلسات اوليه‌ي اين تمرين،‌ممکن است به طور طبيعي دانش‌آموزان در هر سطر چندين غلط داشته‌ باشند؛ بهتر است آموزگار برخي از اين اغلاط را به شيوه‌‌ي رفع اشکال تذکر دهد تا برطرف شود و از اصلاح ساير اشتباهات صرف نظر کند. خود دانش‌آموزان نيز ممکن است نسبت به ضعف خود در خواندن قرآن کامل آگاهي پيدا کنند،‌در اين صورت،‌آموزگار بايد تشويق آن‌ها و تقويت اعتماد به نفس،‌توضيح دهد که اين ضعف طبيعي است و با تمرين و تکرار برطرف مي‌شود.

4-      در حين انجام تمرين،‌يا در ساير زمان‌هاي مناسب،‌دانش‌آموزان را به قرائت روزانه و مستمر قرآن کريم در خانه تشويق کنيد.

5-      در صورتي که در مدرسه،‌قرآن کامل موجود نيست از دانش‌آموزان بخواهيد تا در صورت امکان، در جلسات خاص اين تمرين،‌از خانه،‌قرآن کامل را همراه خود بياورند. مي‌توانيد از مسجد نزديک مدرسه يا از راه‌هاي ديگر نيز در اين مورد اقدام کنيد. در صورتي که به هيچ وجه به قرآن کامل دسترسي نداشتيد، در اين جلسات از صفحات قرآني پايان کتاب درسي بهره گيريد.

6-      تمرين با قرآن کامل، منحصر به اين گونه جلسات نمي‌شود؛ بلکه در هر يک از تمرين‌هاي در انس با قرآن در خانه،‌ تمريني براي مراجعه به صفحات قرآني پايان کتاب درسي در نظر گرفته شده است. اين تمرين نيز بايد با دقت کامل و با رعايت نکات ضروري فوق انجام شود.

روش رفع اشکالات روخواني دانش‌آموزان

عموم اشکالات روخواني دانش‌آموزان به ضعف مهارت روخواني يا به عدم دقت، شتابزدگي،‌اضطراب و عدم اعتماد به نفس مربوط است.

آموزگار بايد با روش‌هاي گوناگون متناسب با هر اشکال آشنا باشد تا به روش صحيح اشکال دانش‌آموزان را برطرف سازد و مهارت روخواني دانش‌آموزان را افزايش دهد.

توجه به اصول زير براي توفيق بيش‌تر در رفع اشکالات روخواني دانش‌آموزان ضروري است.

1-              رفع اشکال همراه با تشويق دانش‌آموز نسبت به آن چه صحيح خوانده است انجام شود تا موجب تقويت اعتماد به نفس او گردد.

2-              رفع اشکال بايد به نحوي انجام شود که موجب اضطراب دانش‌آموز نشود.

3-              حتي الامکان خود دانش‌آموز،‌اشکال خويش را برطرف کند.

4-              پس از خواندن صحيح توسط دانش‌آموزان ديگر، دانش‌آموز متوجه خطاي خود بشود و حتي الامکان آن را رفع کند.

5-              رفع اشکال موجب صرف وقت بيش از حد نشود.

6-              تسلط آموزگار بر روخواني متن درس، موجب تشخيص بهتر اشکالات و رفع آن‌ها مي‌شود.

7-              آموزگار نبايد بلافاصله،‌حالت صحيح کلمه را بخواند و نيز از دانش‌آموزان بخواهد که آن‌ها نيز چنين کاري نکنند.

8-              رفع برخي از اشکالات به تمرين بيش‌تر و مرور زمان نياز دارد، از اين روآموزگار  نبايد انتظار داشته باشد که همه‌ي اشکالات بلافاصله برطرف شود.

با توجه به اصول فوق،‌ آموزگار يکي از روش‌هاي زير يا ترکيبي از آن‌ها را براي رفع اشکال انتخاب مي‌کند. اين روش‌ها عبارت‌اند از:

1-                در حين قرائت دانش‌آموز، تذکر نمي‌دهيم،‌بلکه صبر مي‌کنيم تا پس از وقف در پايان سطر تذکر لازم داده شود.

2-                با تشويق دانش‌آموز، از او مي‌خواهيم که همان عبارت را با دقت بيش‌تر بخواند. اين شيوه اشکال گرفتن، بيش‌تر زماني مفيد است که اشکال دانش‌آموز، به علت عدم دقت کافي يا شتابزدگي در خواندن باشد.

3-                توجه دانش‌آموزان کلاس را به کلمه‌ي غلط خوانده شده جلب کرده و با طرح سؤال، شکل صحيح و غلط کلمه را مقايسه مي‌کنيم و از آن‌ها مي‌خواهيم تا شکل صحيح را بگويند. آن گاه از دانش‌آموزي که کلمه را غلط خوانده بود مي‌خواهيم که عبارت را با توجه بيش‌تر و به شکل صحيح بخواند.

4-                اگر به نظر مي‌رسد کلمه يا عبارت غلط خواندهشده براي تعدادي از دانش‌آموزان مشکل است،‌آموزگار کلمه يا عبارت را روي تخته نوشته و از همه‌ي دانش‌آموزان مي‌خواهد تا با اشاره‌ي او،‌آن کلمه يا عبارت را به صورت بخش بخش بخوانند. آن‌گاه از دانش‌آموز اولي مي‌‌خواهد تا عبارت را با دقت بيش‌تر و به شکل صحيح بخواند.


 

تذکر:

1-      بعضي از دانش‌آموزان لکنت زبان دارند و عبارات را با مکث، تکرار و به کندي مي‌‌خوانند. آموزگار ضمن برخورد لطيف،‌مناسب و طبيعي سعي مي‌کند آن‌ها در انظار بقيه خجالت زده و مورد تمسخر قرار نگيرند.

2-      مناسب است دانش‌آموزان را به گروه‌هاي چند نفره تقسيم کنيم تا آيات درس را براي يک‌ديگر بخوانند و اشکالات روخواني و قرائت يک‌ديگر را اصلاح کنند. سعي شود افراد ضعيف با افراد قوي،‌ هم گروه شوند تا براي يک‌ديگر مفيدتر باشند و نتيجه‌ي بهتري حاصل شود.

منبع: گروه درسي قرآن دفتر برنامه ريزي و تأليف كتب درسي

گذاشتن پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Amuzgar